Azərbaycan media və rəqəmsal məzmuna nəzarət etmək üçün vahid tənzimləyici planlaşdırır

Azərbaycan iki əsas media nəzarət orqanını onlayn platformalara nəzarət etmək və dezinformasiya ilə mübarizə aparmaq üçün genişləndirilmiş səlahiyyətlərə malik vahid tənzimləyici orqanda birləşdirməyi planlaşdırır.

Parlamentin İnsan Haqları Komitəsinin müzakirəsinə çıxarılan qanunvericiliyə təklif olunan dəyişikliklər yeni Media və Yayım Şurasının yaradılması üçün ölkənin media və dövlət qulluğu haqqında qanunlarına düzəlişlər edəcək.

Yeni qurum Azərbaycanda tənzimləyici nəzarəti bir dam altında birləşdirərək Media İnkişafı Agentliyi (MEDİA) və Audiovizual Şuranın rollarını mənimsəyəcək.

Komitənin sənədlərinə əsasən, yeni şura təkcə mövcud iki orqanı birləşdirməyəcək, həm də daha geniş nəzarət səlahiyyətlərini öz üzərinə götürəcək.

Onun səlahiyyətlərinə lisenziyalaşdırma, dövlət media reyestrinin idarə edilməsi, təlim proqramlarının təşkili və media təşkilatlarına dövlət maliyyəsinin verilməsi daxildir.

Şuraya həmçinin dezinformasiya ilə mübarizə və sosial media platformalarında “rəqəmsal məzmun təhlili”nin aparılması tapşırılacaq.

Qurumun rəhbərliyi, o cümlədən onun sədri birbaşa icra hakimiyyəti tərəfindən təyin ediləcək.

Birləşmənin tərəfdarları iddia edirlər ki, sürətli rəqəmsal transformasiya ənənəvi çap, televiziya və onlayn media arasındakı sərhədləri bulandırıb.

Hökumət rəsmiləri yeni Azərbaycan qurumunun şablonları kimi Böyük Britaniyada Ofcom və Fransada Arcom kimi konsolidasiya edilmiş media tənzimlənməsinin beynəlxalq modellərini göstərirlər.

Tərəfdarlar deyirlər ki, “vahid pəncərə” inzibati sistemi bürokratik üst-üstə düşmələri azaldacaq, qərarların qəbulunu sürətləndirəcək və rəqəmsal əsrdə ölkənin təhlükəsizlik çərçivəsini modernləşdirəcək.

Bununla belə, müstəqil jurnalistlər və media hüquqşünasları bu addımın onsuz da yüksək səviyyədə tənzimlənən mətbuat üzərində dövlət nəzarətini daha da mərkəzləşdirəcəyi ilə bağlı narahatlıqlarını ifadə ediblər.

Tənqidçilər xüsusilə şuranın sosial media platformalarını izləmək və iddia edilən pozuntular barədə hüquq-mühafizə orqanlarına məlumat vermək üçün yeni mandatından narahatdırlar və bunun rəqəmsal ictimai meydanda dövlət nəzarətini genişləndirə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər.

Media hüququ üzrə ekspert Xalid Ağaliyev bundan əvvəl jurnalistlərin rəsmi tanınması üçün ali təhsil dərəcəsi və üç illik peşəkar təcrübəyə malik olmaq kimi sərt meyarlara cavab verməsini tələb edən ölkədə ciddi Media Reyestrini tənqid edib.

Ağəliyev və digər hüquq analitikləri xəbərdarlıq edirlər ki, bu mövcud, mübahisəli vasitələrin daha güclü, vahid tənzimləyicinin tabeliyinə verilməsi yeni şuranın mərkəzləşdirilmiş senzura alətinə çevrilməsi riski daşıyır.

Təklif olunan islahatlar Azərbaycanın media landşaftının davamlı beynəlxalq araşdırması fonunda həyata keçirilir.

Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatının (ATƏT) hüquqi təhlilində əvvəllər xəbərdarlıq edilmişdi ki, ölkənin media ilə bağlı mövcud qanunları ifadə azadlığına ciddi məhdudiyyətlər qoyur.

Avropa Şurası həmçinin dəfələrlə vurğulamışdır ki, plüralist media mühitini təmin etmək üçün milli yayım nəzarətçiləri struktur və funksional olaraq hökumətdən müstəqil olmalıdırlar.