Azərbaycan avtosenzura qorxusu fonunda internet saytlarının bloklanmasını yüngülləşdirməyə çalışır

Azərbaycan parlamenti hakimiyyət orqanlarına məhkəmə qərarı olmadan internet saytlarını müvəqqəti bloklamağa imkan verən düzəlişləri səsə qoymağa hazırlaşır ki, bu da müstəqil mediada özünüsenzuranın artması qorxusunu artırır.

Ölkənin informasiya qanunvericiliyinə təklif edilən dəyişikliklərə əsasən, icra orqanlarına onlayn platformalara girişi məhdudlaşdırmaq səlahiyyəti veriləcək, əgər onlar qadağan olunmuş materiala sahib olduqları hesab edilərsə.

Qanun layihəsi Milli Məclisin komitələrinin iyunun 23-də keçirilən birgə iclasında bəyənilib və iyunun 30-da Milli Məclisdə sonuncu üçüncü oxunuşda müzakirəyə çıxarılacaq.

Mövcud qanunvericilik artıq qeyri-qanuni narkotik, pornoqrafiya, qumar oyunları və intiharın təbliği ilə bağlı məzmunu, həmçinin ictimai təhlükəsizliyə təhdid hesab edilən böhtan və “yalan məlumatı” qadağan edir.

Bununla belə, hüquq ekspertləri xəbərdarlıq edirlər ki, yeni mexanizm məhkəmə sistemindən yan keçərək qanuni jurnalist işini hədəfə ala biləcək qeyri-müəyyən təriflər təqdim edir.

“Yalan məlumat” və ya “ictimai təhlükəyə səbəb ola biləcək məlumat” kimi terminlər geniş şərhə imkan verir”, - deyə hüquqşünas Fariz Namazlı müstəqil Abzas Media-ya bildirib.

“Konkret meyarlar olmadan bu, hüquqi müəyyənliklə bağlı ciddi suallar yaradır”.

Cənab Namazlı bildirib ki, qəfil inzibati bloklanma təhlükəsi, çox güman ki, jurnalistləri həssas ictimai maraq doğuran məsələlərlə bağlı xəbərlər hazırlayarkən həddindən artıq ehtiyatlı olmağa məcbur edəcək.

“Bu, xüsusən də korrupsiya iddiaları, dövlət büdcəsinin xərclənməsi və insan hüquqlarının pozulması ilə bağlı məlumat verilərkən özünüsenzuraya səbəb ola bilər”, o əlavə edib.

O, həmçinin qeyd edib ki, qanun adi sosial media istifadəçilərinə təsir edəcək, onlar hüquqi təsirlərdən qorxaraq onlayn tənqidi fikirlərini bildirməkdən çəkinə bilərlər.

Tənqidçilər hakimiyyətin məhkəmələrdən inzibati orqanlara keçməsindən xüsusi narahatlıqlarını ifadə ediblər.

“Mətmunun qanunsuz olub-olmaması ilə bağlı ilkin qiymətləndirməni müstəqil məhkəmə deyil, inzibati orqan verəcək”, - deyən cənab Namazlı bunun bərabər təmsilçilik prinsipini pozduğunu bildirib.

O xəbərdarlıq edib ki, bir mübahisəli məqaləyə görə bütöv bir internet saytının bloklanması həm də ictimaiyyəti digər, əlaqəsi olmayan xəbərlərə çıxışdan məhrum edəcək.

Azərbaycan 2017-ci ildə telekommunikasiya haqqında qanunlara edilən əvvəlki dəyişikliklərdən sonra müstəqil xəbər saytlarını rəsmən bloklamağa başlayıb.

Həmin ilin mayında Bakı məhkəməsi bir neçə böyük müstəqil KİV-in, o cümlədən Azad Avropa/Azadlıq Radiosunun (Azadlıq Radiosu) Azərbaycan xidməti, Meydan TV və Azadlıq radiolarının bloklanmasına icazə verib.

Beynəlxalq tənqidlərə və Avropa İnsan Haqları Məhkəməsinin (AİHM) 2024-cü ilin iyununda bloklamaların ifadə azadlığını pozduğuna dair qərarına baxmayaraq, bu internet saytlarının bir çoxu Azərbaycan daxilində əlçatmaz olaraq qalır.