İqbal Əbilov hökmə və mediadakı qaralama kampaniyasına cavab verib

İqbal Əbilov

18 il azadlıqdan məhrum edilmiş "Talış Milli Akademiyasının xəbərləri" jurnalının baş redaktoru və tədqiqatçı İqbal Əbilov hökumətyönlü mediada onun haqqında yayımlanan videoya cavab verib. Əbilov bu materialları "qaralama kampaniyası" adlandırıb, ittihamları rədd edib, istintaq, məhkəmə və ölkənin hüquqi mühiti ilə bağlı kəskin tənqidlər səsləndirib.

18 il həbs cəzası almış "Talış Milli Akademiyasının xəbərləri"nin rəhbəri İqbal Əbilov bu yaxınlarda hökumətyönlü mediada onun haqqında yayılan videomaterialı şərh edib. Onun cavabını yaxınları "Abzas Media" ilə paylaşıblar.

Əbilov ona qarşı yeni qaralama kampaniyası barədə eşidəndə təəccüblənmədiyini bildirib. O deyib ki, əgər bir əməliyyat məhkəmədə heç bir sübutla nəticələnmirsə, bu, "hüquqi, intellektual və mənəvi fiyasko" kimi qiymətləndirilməlidir:

“Hökumətin nəzarətində olan mediada mənə qarşı yeni qaralama kampaniyası haqqında eşidəndə sadəcə gülümsədim. Bu, kampaniya müəlliflərinin bir şeyi anladığını göstərir: heç bir ağlı başında olan insan onların iddialarına inanmır. Məhz buna görə də onlar növbəti dəfə hər kəsi, hətta özlərini də inandırmağa çalışırlar ki, saxta cinayət işi uydurmayıblar, talış alimini əbəs yerə həbs etməyiblər, əslində ‘uğurlu əməliyyat’ keçiriblər. Əgər bu ‘əməliyyat’ məhkəmədə sıfır sübutla başa çatıbsa və hüquqi, intellektual, mənəvi fiyaskoya uğrayıbsa, dürüstlük naminə deyim ki, bütün bunlar dərsliklərə düşməyə layiqdir”.

Əbilov öz qeydlərində istintaq zamanı baş verdiyini iddia etdiyi dialoqları da xatırladıb:

“Mənə həsr olunmuş film haqqında deyilənləri dinləyərkən Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin istintaq idarəsinin baş müstəntiqi ilə aramızda keçən söhbəti xatırladım. O, mənə ‘etirafedici’ ifadə müqabilində qısa müddətli cəza təklif edirdi (əvvəlcə səkkiz il, sonra üç, sonda isə istintaq çarəsiz qalanda cəmi bir il). Söhbət zamanı o, mənim yerin kürə şəklində olmasına dair ‘sadəlövh inamıma’ təəccübünü bildirdi. O iddia edirdi ki, yer düzdür və ‘Antarktidadan o tərəfə başqa qitələr də var’. Əgər bir insan – və ya bir təhlükəsizlik xidməti – yerin düz olduğuna inanırsa, mənə qarşı irəli sürülən ittihamlara təəccübləndiyimi deyə bilmərəm”.

O, həmçinin ölkədəki hüquqi iqlim haqqında tənqidi fikirlər səsləndirib, istintaqı və məhkəməni “absurd teatrı” adlandırıb:

“Onlarla müstəqil jurnalist barmaqlıqlar arxasında olanda, özünü jurnalist adlandıran ‘danışan başlar’ kamera qarşısında oturub onlar və digər siyasi məhbuslar haqqında əvvəlcədən yazılmış böhtanları oxuyanda, dürüst və prinsipial vəkillər daim hüquq-mühafizə orqanlarının hücumları və həbs təhdidləri ilə üzləşəndə, Vəkillər Kollegiyasından uzaqlaşdırılanda (bu, onların peşə fəaliyyətinin qadağan edilməsi deməkdir), ‘qul’ vəkillər öz ‘müştərilərinə’ yalnız istintaqın çağırışı ilə baş çəkəndə (saxlanıldığım gün belə vəkillərdən biri məndən deyil, müstəntiqdən soruşmuşdu: ‘Hələ cənub bölgəsini təmizləyib qurtarmamısınız?’), ‘hakimlər’ saxta hökmlər çıxarmaq üçün bütün qanunları və prosedurları pozanda – mən artıq həbsimdən bir ay əvvəl bir əməliyyatçının mənə dediyi sözlərə təəccüblənmirəm: ‘Azərbaycanda qalmaq elə sənin üçün cəzadır’. Çünki bu absurd teatrında cinayətkarlar öz cinayətləri haqqında danışanları həbs etməklə qorxu və nifaq toxumu səpir, öz bədəməllərini gizlətməyə ümid edirlər. Məni ‘xain’ adlandıranlar, əslində dövlətə və dövlətçilik ideyasına xəyanət edənlərdir”.

Tədqiqatçı akademik fəaliyyətinin hədəf alınmasını da tənqid edib və talışşünaslıq fəaliyyətinə görə ona qarşı yönələn ittihamları şərh edib:

“İstintaqçılar – heç bir ixtisasları olmadan – cinayət işi çərçivəsində eyni şeyi etməyə çalışırdılar. İlk dindirməmi xatırlayıram (həbsimdən bir ay əvvəl), əməliyyatçılar gülümsəməyimdən qıcıqlanırdılar: ‘Niyə qorxmursan? Qorxmalısan. Görmürsən ki, biz səni travmaya salırıq?’ Amma ‘humanitar’ və ‘humanist’ sözləri arasındakı fərqi belə dərk etməyən biri sənə ‘Səninlə humanist davranırıq’ deyəndə necə gülümsəməyəsən?

Talışşünaslıqla məşğul olduğun üçün səni təqib edənlər sənin haqqında çəkilmiş qondarma filmdə ‘talış’ sözünü deməyə qorxanda necə gülümsəməyəsən? Yaxud bir müstəntiq çörək sexini ‘Əsl Talış Təndiri’ adlandırmağın ‘etnik nifaqı qızışdırmaq’ olduğunu iddia edəndə və səni sırf xalqının tarixi, mədəniyyəti, dili haqqında akademik işlər dərc etdiyin üçün bunda ittiham edəndə necə gülümsəməyəsən? Və ya başqa bir müstəntiq soruşanda ki, ‘Azərbaycanda nə qədər talış yaşayır? 500 min? Bir milyon?’ və sən ona rəsmi statistikaya görə bu rəqəmin 85 mindən bir qədər çox olduğunu xatırladanda dərhal sözlərini geri götürürsə – buna necə gülümsəməyəsən?”

İqbal Əbilov həmçinin mediaya və rəsmi qurumlara açıq çağırış edib:

“Əgər bu media və istintaq qurumları elmi fəaliyyətimi qiymətləndirə biləcəklərini düşünürlərsə, bəlkə ölkənin ilk Talışşünaslıq konfransını təşkil etsinlər? Mən hətta hər hansı peşəkar tənqidi dinləmək üçün məsafədən qoşulardım. Yaxud bu media qurumları öz əsl işlərini xatırlayıb gəlib məndən müsahibə götürsünlər, nə istəyirlər soruşsunlar. Düzü, bunu edəcəklərini düşünmürəm. Görünən odur ki, onların rolu bugünkü ölkəni dağıtmaq və onu daha parlaq gələcəkdən uzaqlaşdırmaqdır. Lakin gələcək qaçılmazdır – həqiqətin, qanunun və ədalətin hökm sürdüyü gələcək”.

Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin əməkdaşları İqbal Əbilovu 22 iyul 2024-cü ildə Masallı rayonunun Bala Kolatan kəndində saxlayıblar. Ona qarşı dövlətə xəyanət ittihamı irəli sürülüb. 20 may 2025-ci ildə Lənkəran Ağır Cinayətlər Məhkəməsi onu 18 il müddətinə azadlıqdan məhrum edib. 23 oktyabrda Şirvan Apellyasiya Məhkəməsi hökmü qüvvədə saxlayıb.

Əbilov ittihamları rədd edir və fəaliyyətini elmi tədqiqat hesab edir. Bir neçə insan haqları təşkilatı onu siyasi məhbus kimi tanıyıb.