Səslərin susdurulması: Azərbaycanlı fəal Könül Əhmədovanın narahatlıq doğuran həbsi

Könül Əhmədova

Sosial media fəalı Könül Əhmədovanın bu yaxınlarda həbs edilməsi ilə Azərbaycanda onlayn ifadə azadlığı bir qədər də mürəkkəbləşib. Yanvarın 22-də Xəzər Rayon Məhkəməsi Əhmədova barəsində 20 günlük həbs qərarı çıxararaq məsələyə yeni bir yön verib. Onun ailəsi və hüquq müdafiəçiləri bunu təməl ifadə azadlığı hüququna birbaşa zərbə kimi qiymətləndirirlər.

Bəs hadisə necə baş verib? Hər şey Xəzər Rayon Polis İdarəsinin Cinayət Axtarış Şöbəsinin rəisi Elnur İsmayılovun Əhmədovaya zəng edərək onu bölməyə çağırması ilə başlayıb. Əvvəlcə o, getmək istəməsə də, nəticədə Binə qəsəbəsində görüşüblər. Məhz həmin vaxt o, saxlanılıb. Hadisənin daha qaranlıq məqamı odur ki, o, polis bölməsində olarkən kimlərsə icazəsiz onun sosial media hesablarına daxil olaraq bir sıra paylaşımları, o cümlədən polisə çağırılması barədə yazdığı postu silib. Bu olduqca şübhəli görünür, elə deyilmi?

Əhmədova ailəsinə xəbər çatdıra bilib ki, problemlər onun "SancaqMedia" və "Meydan TV" kimi müstəqil xəbər resurslarının səhifələrində yazdığı şərhlərə görə başlayıb. Hazırda o, İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 388-1.1.1-ci maddəsi (onlayn məkanda yayılması qadağan edilən məlumatların yayılması) ilə ittiham olunur. Ailəsi bu vəziyyətlə barışmır. Onlar Ombudsman aparatına müraciət edərək fəalın 14 yaşdan aşağı iki uşağının tək himayədarı olduğunu vurğulayıblar.

Məsələnin digər maraqlı tərəfi odur ki, bütün bunlar Prezident İlham Əliyevin İnzibati Xətalar Məcəlləsinə bəzi dəyişiklikləri təsdiqləməsindən dərhal sonra baş verir. Bu dəyişikliklər sosial mediada ictimai mənəviyyata və ya milli dəyərlərə zidd olan "qeyri-etik ifadə və hərəkətləri" hədəf alır. Yeni qaydaları pozanlar 2 000 manatadək cərimə oluna, yaxud xətanı təkrar törətdikdə iki ayadək həbs edilə bilərlər.

Bir çoxları bu yeni qanunların qeyri-müəyyənliyindən narahatdır. İnsanlar qorxurlar ki, bu, hökumətə onlarla razılaşmayan hər kəsi susdurmaq üçün bir vasitə verəcək — çünki "mənəviyyatın qorunması" iddiasını irəli sürmək çox asandır. Hökumət rəsmiləri isə bildirirlər ki, yalnız konkret qanunları pozanlar məsuliyyətə cəlb olunur və ölkədə siyasi məhbus yoxdur. Lakin hüquq müdafiə təşkilatları hazırda Azərbaycanda 340-a yaxın siyasi məhbusun olduğunu deyirlər. Əhmədovanın vəziyyəti göstərir ki, qaydalar sərtləşdikcə sosial mediada fikir bildirmək təhlükəli hal alır. Bu, inandığın prinsipləri müdafiə etməyin ağır bədəli ola biləcəyini bir daha xatırladır.

Dünyanın bəzi yerlərində sosial mediada nəyi deyib-deməməyin mümkün olduğunu müəyyən etmək çətindir. İnsanlar həbs qorxusu olmadan ünsiyyət qura bilməlidirlər. Dünya ictimaiyyəti bu kimi halları izləyir və dövlətlərin öz vətəndaşlarının hüquqlarını qoruyacağına ümid edir. İnternet fikir mübadiləsi üçün əla məkan ola bilər. Hər yerdə insanların öz düşüncələrini sərbəst ifadə etmək imkanının olması vacibdir.